Obchody jubileuszu zostały objęte Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.
W dniach 6–7 maja 2026 roku w Stajniach Książęcych odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa poświęcona współczesnym wyzwaniom związanym z adaptacją budynków zabytkowych do celów muzealnych –
w kontekście historycznym, konserwatorskim i funkcjonalnym. Wydarzenie zainaugurowało obchody 80‑lecia Muzeum Zamkowego w Pszczynie i zgromadziło specjalistów z całego kraju – muzealników, konserwatorów, architektów, badaczy dziedzictwa oraz przedstawicieli instytucji publicznych.
Stajnie Książęce, w których odbywały się obrady, stanowiły wyjątkowo trafną lokalizację konferencji. To przykład świadomej i udanej adaptacji zabytkowego obiektu, który dzięki rewitalizacji zyskał nowe życie jako przestrzeń wystawiennicza i edukacyjna. Wybór miejsca doskonale współgrał z główną ideą wydarzenia, podkreślając znaczenie odpowiedzialnego i nowoczesnego wykorzystania dziedzictwa architektonicznego. Z tym kontekstem korespondował również referat pani Dominiki Sulińskiej, kuratorki Stajni Książęcych w Muzeum Zamkowym w Pszczynie pt. „Tego Olivier Pavelt nie przewidział, czyli jak adaptować zabytkowe stajnie na cele muzealne na przykładzie Stajni Książęcych w Pszczynie”, omawiający proces przekształcania tego typu obiektów i bezpośrednio odnoszący się do przestrzeni, w której odbywały się obrady.
Program konferencji obejmował dwa dni intensywnych wystąpień i dyskusji. Pierwszy dzień koncentrował się na historycznych uwarunkowaniach funkcjonowania muzeów w zabytkowych przestrzeniach. Spotkanie otworzył referat dr. Filipa Skowrona z Muzeum Etnograficznego w Krakowie pt. „Wawel, trauma i początki polskiego muzealnictwa”, który stał się punktem wyjścia do rozmowy o genezie i znaczeniu polskich muzeów.
Prelegenci przedstawili szerokie spektrum zagadnień – od powojennych losów rezydencji, przez przemiany funkcji zamków i pałaców, po współczesne strategie interpretacji dziedzictwa. W referatach pojawiały się zarówno przykłady klasycznych rezydencji, takich jak Wawel czy Malbork, jak i realizacje ukazujące zmieniającą się rolę muzeów w XXI wieku. Szczególną uwagę zwrócono na relację między autentycznością miejsca a koniecznością dostosowania go do nowych potrzeb odbiorców. Dyskusje dotyczyły również sposobów prowadzenia narracji muzealnej w przestrzeniach o silnym ładunku historycznym. Moderatorami byli pani Marta Dąbrowska, starszy konserwator w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Katowicach, Delegatura w Bielsku‑Białej oraz pan Konrad Sawiński, dyrektor Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich.
GALERIA – konferencja Dzień 1
Drugi dzień konferencji poprowadzili dr Magdalena Muskała, dyrektorka Muzeum Uniwersytetu Medycznego i Pałacu Branickich w Białymstoku, oraz pan Paweł Jaskanis, dyrektor Muzeum Króla Jana III w Wilanowie. Obrady rozpoczął referat wspomnianej już pani Marty Dąbrowskiej z Delegatury w Bielsku‑Białej
pt. „Zabytek w roli muzeum – adaptacja jako szansa na nowe życie”. Ten dzień poświęcono zagadnieniom związanym z rewitalizacją i ochroną zabytkowych założeń pałacowo‑parkowych oraz adaptacją obiektów o różnym charakterze – od dworów i pałaców po zabudowania gospodarcze i obiekty sakralne.
W referatach podkreślano, że współcześnie muzea coraz częściej powstają w przestrzeniach, które jeszcze niedawno nie były kojarzone z funkcją wystawienniczą. Prelegenci omawiali m.in. strategie regeneracji środowiskowej, problemy związane z ratowaniem dziedzictwa dworów oraz wyzwania wynikające z udostępniania zabytków szerokiej publiczności. Ważnym punktem programu była prezentacja dr Anny Maniakowskiej–Sajdak z Muzeum Zamkowego w Pszczynie, dotycząca adaptacji Oficyny Zamkowej Muzeum Zamkowego w Pszczynie. Prelegentka omówiła wieloaspektowy charakter prac prowadzonych
w obiekcie – od badań historycznych i archeologicznych, przez decyzje konserwatorskie, po rozwiązania funkcjonalne.
Każdego dnia, obrady kończyły intensywne dyskusje, podczas których uczestnicy dzielili się doświadczeniami i dobrymi praktykami. W ich trakcie podkreślano, jak ważne jest zachowanie równowagi między ochroną substancji zabytkowej a koniecznością dostosowania obiektów do współczesnych standardów użytkowych, technologicznych i edukacyjnych. W rozmowach brali udział przedstawiciele urzędów publicznych oraz muzeów – narodowych, samorządowych: wojewódzkich, powiatowych i gminnych oraz prowadzonych przez inne podmioty, zarówno rejestrowanych, jak i nierejestrowanych, podkreślając, że mimo różnic organizacyjnych, wszystkie realizują tę samą misję ochrony i udostępniania dziedzictwa. Borykają się przy tym z podobnymi wyzwaniami, różniącymi się jedynie skalą.
Zwieńczeniem obrad była zapowiedź publikacji pokonferencyjnej, która zgromadzi artykuły przygotowane na podstawie wygłoszonych referatów.
Po zakończeniu konferencji odbył się wyjazd do Zameczku Myśliwskiego Promnice, w którym uczestniczyli prelegenci. Po obiekcie oprowadzili gości pan Jan Gałaszek, Główny Konserwator oraz pani Sylwia Smolarek‑Grzegorczyk, kurator Działu Wnętrz Zamkowych Muzeum Zamkowego w Pszczynie.
GALERIA – konferencja Dzień 2
